WhatsApp енді баланы «бақылайды»: ата-анаға қандай жаңа мүмкіндік берілді?
WhatsApp жасөспірімдердің қауіпсіздігіне арналған жаңа ата-ана бақылауы жүйесін іске қоса бастады. Енді ата-аналар баласының топтарға қосылуына, профиль құпиялылығына, Status пен Channels қызметтерін пайдалануына, тіпті Meta AI-мен қандай деңгейде сөйлесе алатынына дейін бірқатар шектеу қоя алады. Алайда компания ең маңызды қағиданың өзгермейтінін мәлімдеді – ата-ана баласының жеке хаттарын оқи алмайды. Бұл туралы әлемдік технологиялық басылымдарға сілтеме жасап, halyq-kenesi.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.
WhatsApp 2026 жылғы 30 қыркүйекте жасөспірім аккаунттарына арналған жаңа Parental Controls – ата-ана бақылауы құралдарын ресми таныстырды.
Компания мұны баланың телефонын толық бақылауға алу тетігі емес, жасөспірім интернет кеңістігінде кіммен және қандай ортада байланыс жасайтынын қауіпсіз басқаруға арналған жүйе ретінде сипаттайды. WhatsApp-тың ресми блогында ата-аналардың баласына бағыт-бағдар бергісі келетіні, бірақ оның «иығының үстінен қарап, әр хабарламасын оқуды» қаламайтыны айтылған.
Жаңа жүйенің ерекшелігі де осында – бақылау бар, бірақ хат-хабарға қол сұғылмайды.
Ата-ана нақты нені бақылай алады?
Жаңа функция іске қосылғаннан кейін ата-ана жасөспірім аккаунтының бірқатар қауіпсіздік параметрін өзі белгілей алады.
Соның ішінде:
– баланың профиль суретін кім көре алатынын;
– оны WhatsApp топтарына кім қоса алатынын;
– қандай WhatsApp Channels арналарын қарай алатынын;
– кімдердің Status жарияланымдарын көретінін;
– оның Status-ын кім көре алатынын;
– Meta AI қызметін қандай деңгейде қолданатынын реттеу мүмкіндігі беріледі.
Барлық негізгі баптаулар ата-ана белгілейтін арнайы PIN-кодпен қорғалады.
Яғни жасөспірім белгіленген шектеуді өздігінен жеңілдете алмайды. Ол үшін ата-анасының келісімі және PIN-код қажет болады.
Америкалық TechCrunch басылымы жаңа жүйені WhatsApp-тың жасөспірімдерді қорғауға бағытталған ең ауқымды өзгерістерінің бірі ретінде сипаттайды. Басылымның жазуынша, ата-аналар бұдан былай тек құпиялық параметрлерін емес, жасөспірімнің Channels, Status және Meta AI қызметтерін пайдалану тәртібін де белгілей алады.
Бала қандай топқа кірді – ата-анаға хабарлама келеді
Жаңалықтың ең қызықты тұстарының бірі – WhatsApp топтарына қатысты бақылау.
Ата-ана баласы:
– жаңа топқа кіргенде;
– топтан шыққанда;
– өзі мүше топтың қатысушылары күрт көбейгенде
арнайы хабарлама ала алады.
TechCrunch мәліметінше, топтағы адам саны 30, 100 немесе 250 адамға жеткенде де ата-анаға ескерту жіберу қарастырылған.
Бұл әсіресе мектеп оқушылары үшін маңызды болуы мүмкін.
Өйткені WhatsApp-та сынып, мектеп, үйірме немесе достар ортасындағы шағын топтардың шақыру сілтемесі тарап кетіп, оған бейтаныс адамдардың қосылуы жиі кездеседі.
Үндістанның The Times of India басылымы дәл осы механизмге назар аударып, ата-ана баласының қандай топқа кіргенін білетінін, бірақ топта не талқыланып жатқанын оқи алмайтынын жазады.
Демек, ата-анаға баланың цифрлық ортасы туралы ақпарат беріледі, алайда оның жеке әңгімесі ашылмайды.
Ата-ана WhatsApp-тағы хаттарды оқи ала ма?
Жоқ.
Бұл – жаңа жүйеге қатысты ең маңызды мәселе.
WhatsApp ресми түрде жасөспірімнің жеке хаттары мен телефон қоңыраулары бұрынғыдай end-to-end encryption – ұштан-ұшқа шифрлау технологиясымен қорғалатынын мәлімдеді.
Оларды:
– ата-ана;
– WhatsApp қызметкерлері;
– Meta компаниясы;
– үшінші тұлғалар
оқи немесе тыңдай алмайды.
The Times of India да ата-ана бақылауы іске қосылғанымен, жасөспірімнің жеке хаттары мен қоңыраулары ата-ана үшін ашылмайтынын негізгі ерекшеліктің бірі ретінде көрсетеді.
Яғни WhatsApp ата-ана бақылауын «баланың телефонын аңду» жүйесіне емес, қауіпсіздік параметрлерін басқару құралына айналдыруға тырысып отыр.
Meta AI да ата-ананың бақылауына өтеді
Тағы бір маңызды өзгеріс – жасанды интеллект.
WhatsApp-та Meta AI қызметі барған сайын кең қолданылып келеді. Жасөспірімдер оған сабақ, қарым-қатынас, эмоциялық жағдай, денсаулық, жеке мәселелер және басқа да тақырыптар жөнінде сұрақ қоюы мүмкін.
Енді ата-ана Meta AI үшін екі режимнің бірін таңдайды.
Standard – стандартты режим.
Бұл режимде жасөспірімге шамамен 13 жастан асқан аудиторияға лайықталған тақырыптар бойынша Meta AI-мен сөйлесуге мүмкіндік беріледі.
Limited – шектеулі режим.
Бұл жағдайда жасөспірім талқылай алатын тақырыптардың ауқымы одан әрі тарылтылады.
WhatsApp анықтамалық орталығы Limited режимінде Private Processing технологиясын қолданатын кейбір AI функциялары қолжетімсіз болатынын хабарлайды.
TechCrunch мәліметінше, мұндай шектеуде инкогнито-чат және хабарламаларды AI көмегімен қорытындылау секілді кейбір мүмкіндіктер өшіріледі.
Бұл өзгеріс қазіргі технологиялық нарықтағы үлкен сұрақтың біріне келіп тіреледі – жасөспірімнің жасанды интеллектпен сөйлесуін кім және қалай бақылауы керек?
Meta осы мәселені біртіндеп ата-ананың құзыретіне бере бастағаны байқалады.
Status-та да шектеу болады
WhatsApp Status – Instagram Stories форматына ұқсас бөлім.
Жаңа ата-ана бақылауы осы функцияны да қамтиды.
Ата-ана:
– баласының барлық контактілердің Status-ын көруіне;
– кейбір контактілерді алып тастауға;
– тек арнайы таңдалған адамдардың Status-ын көруге;
– Status бөлімін мүлде көрсетпеуге
мүмкіндік алады.
Сондай-ақ ата-ана баласының Status жазбасын кім көре алатынын да өзі белгілей алады.
Бұл жерде WhatsApp ата-аналарға контенттің өзін емес, контентке қолжетімділікті басқару тетігін ұсынып отыр.
WhatsApp Channels да бақылауда болады
Соңғы жылдары WhatsApp қарапайым мессенджерден біртіндеп ақпараттық платформаға айналып келеді.
Соның бір мысалы – Channels.
Жаңа бақылау жүйесінде ата-ана жасөспірімнің:
– барлық арнаны көруіне;
– тек ата-анасы мақұлдаған арналарды көруіне;
– арналарды мүлде пайдаланбауына
мүмкіндік бере алады.
Сонымен бірге баланың өзі жаңа Channel аша ала ма, жоқ па – оны да ата-ана белгілейді.
Алайда WhatsApp бір маңызды жайтты ескертеді – бұл баптаулар жасөспірімнің бұған дейін тіркеліп қойған арналарына автоматты түрде әсер етпеуі мүмкін.
Неге WhatsApp дәл қазір ата-ана бақылауын күшейтіп жатыр?
Бұл өзгерісті Meta айналасында соңғы жылдары қалыптасқан халықаралық жағдайдан бөлек қарастыру қиын.
Балалар мен жасөспірімдердің әлеуметтік желілердегі қауіпсіздігі АҚШ пен Еуропада технологиялық компанияларға қойылатын негізгі талаптардың біріне айналды.
Reuters 29 қыркүйекте Meta-ның Instagram-дағы мектептермен әріптестік бағдарламасын кеңейткенін хабарлады. Агенттік бұл қадамның жасөспірімдер қауіпсіздігіне қатысты қоғамдық және реттеушілік қысым күшейіп отырған кезеңде жасалғанына назар аударады.
Бұған дейін Meta Instagram, Facebook және Threads платформаларында жасөспірім аккаунттарына арналған түрлі шектеулерді кезең-кезеңімен енгізген.
2026 жылғы шілдеде TechCrunch Threads желісінде де ата-аналарға жасөспірімнің платформада өткізетін уақытын көру, күнделікті лимит қою, ұйқы режимін реттеу және құпиялық параметрлерін басқару мүмкіндігі берілгенін жазды.
Енді осы саясат WhatsApp-қа да толыққанды көшіп келеді.
WhatsApp-та 13 жасқа толмаған балаларға арналған жүйе де бар
Жаңа функция мүлде аяқ астынан пайда болған жоқ.
WhatsApp 2026 жылғы наурызда 13 жасқа толмаған балаларға арналған parent-managed accounts – ата-анасы басқаратын аккаунттарды іске қоса бастаған еді.
Мұндай аккаунттардың мүмкіндігі едәуір шектеулі.
Балалар негізінен:
– хабарлама жібере алады;
– қоңырау шала алады.
Ал Meta AI, Channels және Status секілді бөлімдер оларға әдетте қолжетімсіз.
TechCrunch сол кезде ата-аналардың баласының кіммен сөйлесе алатынын, қандай топқа кіретінін реттеп, бейтаныс адамнан хабарлама келген жағдайда ескерту ала алатынын жазған болатын.
Сонымен қатар баланың жаңа контакт қосуы, біреуді бұғаттауы немесе шағымдануы тәрізді әрекеттер туралы да ата-анаға хабарлама беріледі.
Енді WhatsApp дәл осы модельді жасөспірімдерге бейімдеп отыр.
Жасөспірімнің жасын қалай анықтайды?
Бұл да даулы әрі маңызды мәселе.
WhatsApp кей жағдайда пайдаланушыдан жасын растауды сұрай алады.
Компанияның анықтамалық орталығының мәліметінше, жас тексеру үшін:
– туған күн туралы мәлімет;
– ресми жеке куәлік;
– жүргізуші куәлігі немесе паспорт;
– кей жағдайда арнайы сервистің көмегімен селфи
пайдаланылуы мүмкін.
WhatsApp жас туралы дерек басқа пайдаланушыларға көрсетілмейтінін мәлімдейді.
Компания мұндай ақпараттың заңнамалық талаптарды орындау, жас ерекшелігіне сай мүмкіндіктер беру және қауіпсіздік үшін пайдаланылатынын түсіндіреді.
Әлемдік БАҚ нені ерекше атап отыр?
Әлемдік технологиялық басылымдардың материалдарына қарағанда, жаңа жүйеге қатысты үш мәселе ерекше назарға алынған.
Біріншісі – жеке хаттардың құпиялығы сақталады.
Ата-ана баласының ортасын бақылай алады, бірақ оның жеке хаттарын оқи алмайды.
Екіншісі – топтық чаттар бақылауға көбірек алынады.
Жасөспірімнің қай топқа кіріп-шығып жүргені, топтың қаншалықты үлкейгені туралы ата-ана хабардар болады.
Үшіншісі – жасанды интеллект алғаш рет ата-ана бақылауының маңызды бөлігіне айналып отыр.
TechCrunch Meta AI-ға арнайы шектеу енгізілуін жаңа жүйенің басты ерекшеліктерінің бірі деп көрсетеді.
The Times of India болса WhatsApp-тың ата-анаға бақылау бергенімен, мессенджердің негізгі қағидасы – шифрланған жеке коммуникацияға қол сұқпай отырғанына назар аударады.
Толық бақылау емес, цифрлық шекара
WhatsApp ұсынып отырған модельді шартты түрде «баланы бақылау» емес, «цифрлық шекара орнату» жүйесі деуге болады.
Ата-ана:
– кіммен байланысуға болатынын;
– кімдердің баланы топқа қоса алатынын;
– қандай ақпараттық арналарды көретінін;
– Status аудиториясын;
– Meta AI мүмкіндіктерін
реттей алады.
Бірақ баланың нақты не жазғанын оқи алмайды.
Осы тұрғыдан алғанда WhatsApp екі қарама-қайшы талаптың ортасынан жол іздеп отыр – бір жағынан ата-ананың баласының қауіпсіздігіне алаңдау құқығы, екінші жағынан жасөспірімнің жеке кеңістігі мен құпия хат алмасу құқығы.
Компанияның ресми блогында да жаңа бақылау құралдары ата-ана мен жасөспірім арасындағы ашық әңгімеге көмектесу үшін жасалғаны айтылады.
Қазақстанда қашан пайда болады?
WhatsApp жаңа функциялардың кезең-кезеңімен енгізіліп жатқанын хабарлап отыр.
Сондықтан ата-ана бақылауы барлық ел мен барлық телефонда бір мезетте пайда болмауы мүмкін.
Компанияның Help Center бөлімінде жаңа жүйенің кей өңірлерде әзірге қолжетімсіз болуы мүмкін екені нақты көрсетілген.
Қазақстан бойынша жеке іске қосылу мерзімі әзірге жарияланған жоқ.
Функция пайда болған жағдайда оны WhatsApp-тың Settings – Parental controls бөлімі арқылы басқаруға болады.
Баланың телефонын тексеретін заман өзгере ме?
Бұған дейін ата-ана бақылауы деген ұғым көп жағдайда баланың телефонын алып, хаттарын оқу немесе қосымшаларды мүлде бұғаттау ретінде қабылданып келді.
WhatsApp енді басқа жол ұсынып отыр.
Жеке әңгімеге кірмей-ақ, баланың қандай цифрлық ортада жүргенін басқару.
Бұл модельдің қаншалықты тиімді болатыны уақыт өте белгілі болады. Алайда бір нәрсе анық – әлемдегі ең танымал мессенджерлердің бірі балалар мен жасөспірімдердің қауіпсіздігін енді қосымша функция емес, платформаның негізгі архитектурасының бір бөлігі ретінде қарастыра бастаған.
Ал бұл өзгеріс тек WhatsApp-қа қатысты емес.
Instagram, Facebook, Threads, TikTok және басқа платформалардағы соңғы өзгерістерге қарағанда, технологиялық компаниялар үшін алдағы үлкен бәсекенің бірі кімнің қосымшасы көбірек уақыт ұстайды деген мәселе ғана емес, кім балаларға қауіпсіз орта ұсына алады деген сұраққа да тірелетін түрі бар.
