«Халық Кеңесі өтініш қабылдайды. Ал оны кім шешеді?» – Геннадий Шиповских
Қазақстан Халық Кеңесінде салалық комиссиялар құрылып, олардың жұмысына Кеңес құрамына кірмейтін азаматтарды да тарту көзделіп отыр. Кеңес мүшесі Геннадий Шиповских халықты қабылдау мүмкіндігі пайда болғанын мәлімдеді. Алайда тұрғындардың қайда жүгінетіні, өтініштердің қандай тәртіппен қаралатыны және олардың шешілуін кім қадағалайтыны әзірге ашық айтылған жоқ. Халықтың үнін билікке жеткізуді мақсат еткен жаңа институт үшін бұл – жауап күтетін маңызды мәселе, деп хабарлайды Halyq-kenesi.kz.
Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі Геннадий Шиповских 16 қазанда «Qazaqstan» ұлттық телеарнасына берген сұхбатында Кеңестің ұйымдастыру жұмыстары, құрылған комиссиялар және азаматтармен байланыс орнату мүмкіндіктері туралы айтты.
Оның сөзінше, Кеңестің жұмысын үйлестіруге арналған жиында комиссиялар айқындалып, олардың қызметіне өзге азаматтарды да тарту қарастырылған.
Геннадий Шиповских:
Жұмысты үйлестіруге, ұйымдастыруға байланысты үлкен жиналыс болған болатын. Жиналыстың барысында нақты комиссиялар айқындаған болатынбыз. Сол комиссиялардың төңірегінде біздің басқа да азаматтарымыз жұмыс істейтін болады. Халықты қабылдау мүмкіндігіне де ие болып отыр. Бір сөзбен айтатын болсақ, Құрылтай мен Халық Кеңесі біздің еліміздің саяси институтарының арасында бірін-бірі толықтырып отыратын, институттар болады.
Бұл мәлімдеме Халық Кеңесінің ұйымдастыру кезеңінен азаматтармен тікелей жұмыс істеу кезеңіне өту мүмкіндігін көрсетеді. Дегенмен қоғамдық қабылдаудың нақты тәртібі әлі түсіндіруді қажет етеді.
Азаматтар Халық Кеңесіне қалай жүгіне алады?
Геннадий Шиповскихтің мәлімдемесіндегі басты жаңалық – Халық Кеңесінің халықты қабылдау мүмкіндігіне ие болуы.
Қазақстанда азаматтардың өтініштерін қабылдайтын мемлекеттік органдар, қоғамдық кеңестер және өзге де институттар бар. Енді осы жүйеге Халық Кеңесінің қатысуы қосылмақ.
Бірақ жаңа органның қоғамдық қабылдауы қолданыстағы тетіктерден несімен ерекшеленетіні әзірге белгісіз.
Мәселен, тұрғындар Халық Кеңесіне тікелей өтініш бере ала ма, әлде өз өңіріндегі қоғамдық кеңестер арқылы жүгінуі керек пе? Қабылдауды Кеңес мүшелері жүргізе ме, жоқ әлде арнайы құрылым ұйымдастыра ма? Ең бастысы, қабылданған өтініштің нәтижесін азамат қалай біледі?
Бұл мәселелердің құқықтық негізі де маңызды. Президенттің «Қазақстан Халық Кеңесі туралы» Жарлығында Кеңестің мемлекеттік органдармен және азаматтық қоғам институттарымен өзара іс-қимыл жасау, қоғамдық тыңдаулар мен консультациялар өткізу өкілеттіктері көзделген.
Алайда қоғамдық қабылдаудың нақты рәсімі мен өтініштердің орындалуын бақылау тәртібі бөлек айқындалуы қажет.
Комиссиялар құрылды. Олардың жұмысына кімдер қатысады?
Қазақстан Халық Кеңесі – жоғары конституциялық консультативтік орган. Оның құрамында 126 мүше бар. Кеңес қызметі этносаралық қатынастар, азаматтық қоғам және өңірлер бағыттары бойынша ұйымдастырылған.
Бұған дейін Қоғамдық келісім және жалпыұлттық бірлік комитетінің алғашқы отырысында салалық комиссиялардың құрамы бекітілген болатын.
Атап айтқанда, мәдениет пен азаматтық бірегейлікті дамыту жөніндегі комиссияны Рауан Кенжеханұлы, жалпыұлттық бірлік мәселелері жөніндегі комиссияны Наринэ Микаелян, спорт және әскери-патриоттық тәрбие жөніндегі комиссияны Ислам Байрамуков, ал құқықтық мәдениет және медиация жөніндегі комиссияны Мәди Мырзағараев басқаратыны хабарланған.
Бұл жөнінде салалық комиссиялардың құрамы бекітілгені туралы жарияланымда егжей-тегжейлі айтылған.
Геннадий Шиповскихтің жаңа мәлімдемесіне қарағанда, комиссиялар жұмысына Кеңес мүшелерімен қатар басқа азаматтар да қатыса алады.
Бұл қоғамдық сарапшыларды, кәсіби қауымдастықтар мен азаматтық сектор өкілдерін нақты мәселелерді талқылауға тартуға мүмкіндік береді.
Дегенмен комиссияларға қатысушылар қандай талаппен іріктелетіні, олардың ұсыныстары қалай қаралатыны және қабылданған шешімдерге қаншалықты ықпал ететіні ашық көрсетілуі тиіс.
Құрылтай мен Халық Кеңесі бірін-бірі қалай толықтырады?
Геннадий Шиповских Құрылтай мен Халық Кеңесін бірін-бірі толықтыратын саяси институттар ретінде сипаттады.
Бұл екі органның өзара байланысы, әсіресе қоғамдық ұсыныстарды заңнамалық деңгейге жеткізу тұрғысынан маңызды.
Қазақстан Халық Кеңесінің заң шығару бастамасы құқығы бар. Демек, комиссияларда қаралған мәселелер қажет болған жағдайда заң жобаларын әзірлеуге негіз бола алады.
Бірақ ұсыныстың заңнамалық бастамаға айналуы үшін оны сараптау, қоғамдық талқылаудан өткізу және тиісті рәсімдерді сақтау қажет.
Осы тұрғыдан алғанда, Кеңестің комиссиялары тек пікір алмасатын алаң болып қалмай, нақты ұсыныстар әзірлейтін жұмыс құрылымдарына айналуы маңызды.
Халықтың мәселесі тыңдалды. Одан кейін не болады?
Халық Кеңесінің өңірлермен байланысын күшейту мәселесі бұған дейін де көтерілген.
15 қазанда Ерлан Қошанов өңірлердегі мәселелерді жинақтайтын кері байланыстың бірыңғай ақпараттық жүйесін құру жоспарын жариялады. Бұл бастама туралы «Халық Кеңесі: Кері байланыстың ақпараттық жүйесі құрылады» материалында айтылған.
Екі мәлімдеменің арасында тікелей сабақтастық бар. Бір жағынан, Халық Кеңесі азаматтарды қабылдау мүмкіндігіне ие болып отыр. Екінші жағынан, өңірлердегі мәселелерді жинақтайтын ақпараттық жүйе құру жоспарланған.
Егер осы екі бағыт өзара үйлестірілсе, азаматтардан келіп түскен ұсыныстарды жүйелеуге және олардың қаралу барысын бақылауға мүмкіндік тууы мүмкін.
Алайда әзірге қоғамдық қабылдау мен жоспарланған ақпараттық жүйенің өзара қалай жұмыс істейтіні туралы нақты тәртіп жарияланған жоқ.
Қоғамдық институттың нәтижелілігін өткізген жиындарының немесе қабылдаған азаматтарының санымен ғана өлшеу жеткіліксіз. Оның нақты ықпалы көтерілген мәселелердің мемлекеттік шешімдерге қаншалықты әсер еткенінен көрінеді.
Геннадий Шиповскихтің мәлімдемесі Халық Кеңесінің азаматтармен жұмыс істеу мүмкіндігі кеңейіп жатқанын аңғартады. Ендігі міндет – сол мүмкіндіктің нақты тәртібін жұртшылыққа түсіндіру.
Өйткені халықтың үнін есту – міндет. Ал сол үннің жауапсыз қалмауын қамтамасыз ету – жауапкершілік.
Дереккөз: «Qazaqstan» ұлттық телеарнасы, 16 қазан 2026 жыл, 13:15.
