ШОБ-тың экономикадағы үлесі 40,4%, бірақ несие әлі қымбат: Нұртай Сабильянов нақты шешім сұрады

Қазақстанда 2 миллионға жуық шағын және орта бизнес субъектісі жұмыс істеп, 4 миллионға жуық адамды жұмыспен қамтып отыр. Алайда кәсіпкерлікті дамытуға бөлінетін қолдау шараларына қарамастан, қымбат несие, кепілзат тапшылығы және әкімшілік кедергілер әлі шешілген жоқ. Қазақстан Халық Кеңесінде осы мәселелер көтеріліп, мемлекеттік органдардан нақты ұсыныстар әзірлеу сұралды, деп хабарлайды halyq-kenesi.kz.
Қазақстан Халық Кеңесінде Нұртай Сабильяновтың төрағалығымен Өңірлік даму және кәсіпкерлікті қолдау жөніндегі комиссияның отырысы өтті.
Жиында Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері» атты Жолдауында айқындалған экономикалық міндеттерді іске асыру, шағын және орта бизнеске қолайлы жағдай жасау және мемлекеттік қолдау тетіктерін жетілдіру мәселелері қаралды.
Отырысқа Қазақстан Халық Кеңесінің Өңірлік даму және жергілікті өзін-өзі басқару комитетінің төрағасы Табиғат Зейнұлқабден, орталық мемлекеттік органдар мен қаржы институттарының өкілдері қатысты.
Экономика өсіп жатыр, кәсіпкердің мәселесі неге шешілмейді?
Ұлттық статистика бюросының мәліметіне сүйенген Нұртай Сабильянов шағын және орта бизнестің ел экономикасындағы маңызына назар аударды.
2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында ШОБ субъектілерінің жалпы ішкі өнімдегі үлесі 40,4 пайызға жеткен. Бұл секторда 4 миллионға жуық адам еңбек етеді.
Алайда көрсеткіштің өсуі кәсіпкерлердің күнделікті мәселелері толық шешілді дегенді білдірмейді.
Бизнес өкілдері үшін жоғары пайыздық мөлшерлемемен берілетін кредиттер, кепілзаттың жеткіліксіздігі, күрделі әкімшілік рәсімдер және өңірлердегі инфрақұрылым тапшылығы өзекті күйінде қалып отыр.
Нұртай Сабильянов мемлекеттік органдар мен даму институттарын атқарылған жұмысты баяндаумен шектелмей, кәсіпкерліктің дамуына кедергі келтіретін нақты мәселелерді шешуге бағытталған ұсыныстар әзірлеуге шақырды.
Бұл ұстаным Қазақстан Халық Кеңесінің өңірлік даму жөніндегі комитетінің алғашқы отырысында көтерілген бастамалардың жалғасы саналады. Сол кезде де шағын және орта бизнесті жүйелі қолдау өңірлердің экономикалық әлеуетін арттырудың маңызды шарты ретінде қарастырылған еді.
Мемлекеттік бағдарламалар кәсіпкерге қаншалықты қолжетімді?
Комиссия отырысында мемлекеттік қолдаудың тиімділігін арттыруға ерекше назар аударылды.
Қатысушылар кредиттік ресурстардың қолжетімділігін кеңейту, мемлекеттік бағдарламалардың нәтижелілігін бағалау, салықтық әкімшілендіруді жетілдіру және өңірлердегі іскерлік белсенділікті арттыру жолдарын талқылады.
ҚР Ұлттық экономика министрлігі департаменті директорының міндетін атқарушы Динара Тәженова кәсіпкерлікті қолдаудың қолданыстағы құралдары туралы баяндады.
Оның айтуынша, министрлік «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қорымен және «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасымен бірлесіп, кәсіпкерлерге консультациялық қолдау көрсетіп келеді.
Сондай-ақ жергілікті өндірісті ынталандыруға арналған «Бір ауыл – бір өнім» және «Іскер аймақ» бастамалары жүзеге асырылуда.
Дегенмен мемлекеттік бағдарламалардың болуы мен олардың кәсіпкерге нақты пайда әкелуі – екі бөлек мәселе. Қолдау құралдарының тиімділігі олардың қаншалықты қолжетімді екенімен және бизнес қызметіне тигізген нәтижесімен бағалануға тиіс.
Өңірлік кәсіпкерлікке жүйелі көзқарас қажет
Қазақстан Халық Кеңесінің өңірлік даму мәселелеріне назар аударуы кездейсоқ емес. Бұған дейін Кеңестің тұрақты комитеттері құрылып, олардың негізгі міндеттерінің бірі ретінде өңірлерден келіп түсетін ұсыныстарды жүйелеу белгіленген болатын.
Ал қоғамдық кеңестердің жұмысын жетілдіру мәселесі талқыланған кездесуде өңірлердегі жүйелі проблемаларды жинақтап, оларды шешудің нақты тетіктерін әзірлеу қажеттігі айтылды.
Кәсіпкерлік саласына қатысты бұл тәсілдің де маңызы зор. Өйткені өңірлердегі экономикалық белсенділік тек жеңілдетілген қаржыландыруға емес, жол, электр энергиясы, инженерлік желілер, өткізу нарығы және мемлекеттік қызметтердің қолжетімділігіне де тәуелді.
Сондықтан мемлекеттік қолдау бағдарламаларының тиімділігін бағалауда бөлінген қаржы көлемімен қатар, нақты қанша кәсіпорынның дамығаны, қанша жұмыс орны ашылғаны және қандай кедергілердің жойылғаны маңызды.
Ендігі мәселе – ұсыныстардың орындалуы
Комиссия отырысында шағын және орта бизнесті дамытуға қатысты бірқатар өзекті мәселе талқыланды. Алайда оларды шешудің нақты мерзімі, жауапты органдары мен нәтижені бағалау көрсеткіштері туралы ұсынылған ақпаратта айтылмайды.
Ендігі міндет – талқыланған бастамаларды мемлекеттік органдардың нақты шешімдеріне айналдыру.
Шағын және орта бизнес экономиканың 40 пайыздан астамын қамтамасыз етіп отырған жағдайда, оны қолдау мәселесі мемлекеттік бағдарламалардың санымен емес, кәсіпкерлер кездесетін кедергілердің қаншалықты азайғанымен өлшенуге тиіс.
Өңірлердегі кәсіпкерлер өзекті мәселелерін «Халық дауысы» редакциялық алаңы арқылы да көтере алады. Бұл мәселелерді жария етуге және тиісті органдарға редакциялық сауал жолдау мүмкіндігін қарастыруға жол ашады.
Мәселені анықтау – алғашқы қадам. Нәтиже – сол мәселенің шешілуі.


