Мазмұнға өту
Жаңалықтар

«Бәрі бірдей ойлауға міндетті емес»: Халық Кеңесі төрағасының орынбасары бірлік туралы маңызды мәселе көтерді

1 575 рет оқылды5 минут оқу

Бірлік дегеніміз – биліктің әр шешімін бірауыздан қолдау ма, әлде әртүрлі пікірге қарамастан ортақ мүддеге қызмет ете білу ме? Қазақстан Халық Кеңесі төрағасының орынбасары Дмитрий Останькович қоғамдық келісімнің мәніне қатысты назар аударарлық пікір айтты. Оның тұжырымынша, қоғамның тұтастығы азаматтардың бірдей ойлауына емес, өзара құрмет пен сенімге негізделуі керек. Бірақ мұнда Халық Кеңесінің өзіне де қатысты сұрақ бар: азаматтың даусы естілгенін қандай нақты нәтижеден білеміз? Бұл туралы Halyq-kenesi.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Қазақстан Халық Кеңесі төрағасының орынбасары Дмитрий Останькович «Казахстанская правда» газетінде жарияланған «Бірлік – орнықты дамудың кепілі» атты мақаласында Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың 28 қазандағы Жолдауына қатысты пікір білдірді.

Ол экономиканы, инфрақұрылымды, ғылым мен білімді дамыту, жаңа технологияларды енгізу және мемлекеттік басқаруды жетілдіру міндеттерін қоғамдағы сенім мен азаматтық жауапкершілік мәселесімен байланыстырған.

Останьковичтің пікірінше, ауқымды мемлекеттік өзгерістерді жүзеге асыру үшін экономикалық ресурстар мен саяси шешімдер ғана жеткіліксіз. Қоғамның өзара түсіністігі мен ортақ жауапкершілігі де қажет.

Бұл тұжырымның Қазақстан Халық Кеңесінің қызметіне тікелей қатысы бар.

Бірлік – бәрінің бір пікірде болуы емес

Останькович мақаласындағы маңызды ойлардың бірі – қоғамдық бірлікті пікір алуандығына қарсы қоймау.

Ол Қазақстанда әртүрлі этнос пен мәдениет өкілдері өмір сүретінін, қоғамның байлығы осы ерекшеліктерді сақтай отырып, ортақ азаматтық бірегейлікті қалыптастыруда екенін атап өтті.

Бұл жерде бірлік ұғымының екі түрлі түсіндірмесі көрінеді.

Біріншісі – қоғамдық келісімді қайшылықтың болмауымен өлшеу. Екіншісі – қайшылықтар мен көзқарас айырмашылықтары болған жағдайда да адамдардың ортақ ережелер аясында сөйлесе алуы.

Останьковичтің ұстанымы екінші түсінікке жақын.

Шын мәнінде, азаматтардың бәрі бірдей ойламайтын қоғамда пікір алуандығының болуы табиғи құбылыс. Маңыздысы – сол пікірлердің ашық айтылуына, талқылануына және мемлекеттік органдар тарапынан қаралуына жағдай жасау.

Бұл мәселе Халық Кеңесінің қоғамдық келісім бағытындағы қызметі үшін де өзекті.

Азаматтың даусы естілді ме, әлде тек тыңдалды ма?

Останьковичтің мақаласында адамның өзін қоғамның бір бөлігі ретінде сезінуі, еңбегінің бағалануы және даусының естілуі ерекше аталады.

Алайда азаматтың даусын есту мен оның ұсынысына нақты жауап беру – екі бөлек мәселе.

Мысалы, тұрғын қоғамдық тыңдауда ауызсу тапшылығын көтеруі мүмкін. Қоғамдық кеңес жол сапасына байланысты ұсыныс қабылдауы мүмкін. Ал өңірлік кездесуде азаматтар медициналық қызметтің қолжетімділігіне шағымдануы ықтимал.

Мұндай мәселелердің айтылғаны маңызды. Бірақ олардың кейінгі тағдыры одан да маңызды.

Ұсыныс қай органға жолданды? Оны кім қарады? Қандай шешім қабылданды? Егер ұсыныс орындалмаса, оның себебі түсіндірілді ме?

Бұған дейін Halyq-kenesi.kz сайтында Ерлан Қошановтың қоғамдық кеңестердің жұмысын нақты жауапкершілік тетіктерімен байланыстыру жөніндегі бастамасы талданған болатын.

Екі мәселенің түйісетін жері – қоғамдық пікірдің мемлекеттік шешім қабылдау үдерісіндегі орны.

Сенім мәлімдемемен емес, тәжірибемен қалыптасады

Останькович қоғамдық сенімді орнықты дамудың негізгі шарттарының бірі ретінде қарастырады.

Бұл пікірдің мәні бар. Өйткені азаматтар мемлекеттік институттарға тек олардың жариялаған мақсаттары үшін ғана емес, күнделікті мәселелерді шешудегі жұмысына қарап та баға береді.

Мәселен, мемлекеттік орган тұрғындардың ұсынысын қабылдап, оны қарау нәтижесін ашық түсіндірсе, азамат шешімнің қалай қабылданғанын біледі.

Ал ұсыныстардың қаралу тәртібі белгісіз болса, қоғамдық кездесулердің өзі сенім қалыптастыруға жеткіліксіз болуы мүмкін.

Осы орайда Халық Кеңесінің қоғам алдындағы есептілігі туралы бұрын көтерілген сұрақтар өзектілігін жоғалтқан жоқ.

Кеңестің консультативтік мәртебесі оның мемлекеттік органдардың орнына шешім қабылдауын білдірмейді. Бірақ азаматтардың ұсыныстары қандай жолдан өтетінін түсіндіру, қаралған мәселелердің нәтижесін жариялау және кері байланысты қамтамасыз ету қоғамдық институттың тиімділігі үшін маңызды.

Өңірдегі мәселе Астанаға жеткен соң не болады?

Қазақстан Халық Кеңесінің қызметіндегі маңызды бағыттардың бірі – өңірлерден келетін ұсыныстарды жинақтау және мемлекеттік деңгейде талқылауға ықпал ету.

Бұған дейін Кеңес мүшесі Наринэ Микаелян өңірлік бастамаларды республикалық деңгейде қарау мүмкіндіктері туралы айтқан еді.

Бұл бағыттағы жұмыстың нәтижесін бағалау үшін бірнеше көрсеткіш қажет: өңірлерден қанша ұсыныс түсті, олардың қаншасы комитеттерде қаралды, қаншасы мемлекеттік органдарға жеткізілді және қандай жауап алынды?

Мұндай деректер ашық жарияланса, азаматтар Кеңестің жұмысын тек кездесулер мен мәлімдемелер арқылы емес, нақты нәтижелер негізінде бағалай алады.

Останькович айтқан қоғамдық сенімнің практикалық мазмұны да осы мәселелермен байланысты.

Жолдаудағы міндеттерге қоғам қалай қатысады?

Останькович Президент Жолдауындағы экономикалық, әлеуметтік және технологиялық бағыттарды біртұтас жүйе ретінде қарастырады.

Оның пікірінше, білімді азаматтарсыз заманауи экономика, ғылымсыз технологиялық прогресс, ал сенім мен жауапкершіліксіз орнықты даму мүмкін емес.

Бұл – өзара байланысты міндеттер.

Алайда қоғамның мемлекеттік бағдарламаларды іске асыруға қатысуы тек оларды қолдаумен шектелмеуі керек. Азаматтардың ұсыныс беруі, қабылданған шешімдерді талқылауы, орындалу барысы туралы ақпарат алуы да маңызды.

Осы тұста мемлекеттік органдар мен Халық Кеңесінің өкілеттіктерін ажырату қажет.

Кеңес қоғамдық пікірді жинақтап, ұсынымдар әзірлеуге қатыса алады. Ал нақты әкімшілік шешімдерді қабылдау мен олардың орындалуына жауап беру тиісті мемлекеттік органдардың құзыретіне жатады.

Бұл айырмашылық «Министр «жоқ» дей алады. Бірақ Халық Кеңесін елемей өте ала ма?» атты сараптамада да қарастырылған.

Сондықтан қоғамдық диалогтың нәтижесін бағалағанда Кеңестің ұсынымдары мен мемлекеттік органдардың қабылдаған шешімдерін шатастырмау қажет.

Халық Кеңесі пікір алуандығына қаншалықты ашық болады?

Дмитрий Останьковичтің мақаласы қоғамдық келісім туралы маңызды қағиданы алға шығарады: бірлік үшін азаматтардың бәрінің бірдей ойлауы шарт емес.

Бұл ұстанымның практикалық мәні Халық Кеңесінің алдағы жұмысынан көрінуі мүмкін.

Кеңес отырыстарында балама пікірлер қаншалықты қамтылады? Өңірлерден келген ұсыныстардың арасында бір-біріне қайшы көзқарастар болса, олар қалай қаралады? Қабылданбаған ұсыныстарға негізделген жауап беріле ме?

Мұндай сұрақтар қоғамдық келісімге күмән келтіру үшін емес, оны қамтамасыз ететін институттардың жұмысын түсіну үшін маңызды.

Останьковичтің жарияланымы жаңа заңнамалық бастама немесе Халық Кеңесінің ресми шешімі емес. Бұл – Кеңес төрағасы орынбасарының қоғамдық бірлік пен мемлекеттік даму туралы авторлық пікірі.

Дегенмен оның көтерген мәселесі Кеңес қызметін бағалауға негіз болатын маңызды сұраққа әкеледі.

Егер бірлік бәрінің бірдей ойлауы болмаса, онда Халық Кеңесінің міндеті де тек ортақ пікірді жариялау емес, әртүрлі пікірдің ашық талқылануына және олардың нәтижелі қаралуына жағдай жасау болуы тиіс.

Өйткені қоғамдық келісімнің беріктігі азаматтардың үндемеуінен емес, олардың өз пікірін еркін жеткізіп, сол пікірге жауап ала алатын ортаның қалыптасуынан көрінеді.

Дереккөз: Дмитрий Останькович, «Единство – залог устойчивого развития», «Казахстанская правда», 4 қараша 2026 жыл. Материал автордың жарияланған пікіріне сүйеніп әзірленген редакциялық сараптама.

WhatsApp ↗Telegram ↗

Осы тақырыптағы материалдар

Қазақстанның цифрлық карталары Qajet такси арқылы тәжірибеде сыналмақ
1 575 рет оқылды

Қазақстанның цифрлық карталары Qajet такси арқылы тәжірибеде сыналмақ

Қазақстан цифрлық технологиялар саласында шетелдік платформаларға тәуелділікті азайтып, өз мүмкіндігін кеңейтуге бағытталған маңызды бастаманы қолға алды. Еліміздің картографиялық…

Ғалымның жалақысы, мектептегі буллинг, жастардың болашағы: Халық Кеңесіндегі 66 бастама нақты шешімге айнала ма?
411 рет оқылды

Ғалымның жалақысы, мектептегі буллинг, жастардың болашағы: Халық Кеңесіндегі 66 бастама нақты шешімге айнала ма?

Қазақстанда ғалымдардың еңбекақысы, мектеп оқушыларының психологиялық қауіпсіздігі, жастардың ойынқұмарлыққа тәуелділігі және өңірлердің цифрлық дамуы әлі де өзекті мәселе.…

Көп оқылған

Соңғы жаңалықтар

Экология ұранмен түзелмейді: Ерлан Қошанов ECO Network жобаларының нақты нәтижесіне назар аударды

«Сараман жолы»: қазақ зиялыларының күрделі тағдырын баяндайтын тарихи еңбек

ШОБ-тың экономикадағы үлесі 40,4%, бірақ несие әлі қымбат: Нұртай Сабильянов нақты шешім сұрады

Қазақстанның цифрлық карталары Qajet такси арқылы тәжірибеде сыналмақ

Ғалымның жалақысы, мектептегі буллинг, жастардың болашағы: Халық Кеңесіндегі 66 бастама нақты шешімге айнала ма?

Біз әлеуметтік желідеміз

Қазақстан Халық Кеңесі

Жоғары конституциялық консультативтік орган

Кеңес туралы →

ХАЛЫҚ КЕҢЕСІ

Біздің әлеуметтік желілер

Жаңалықтардан хабардар болыңыз.