«АЛЖИР»-де азаттықтың бағасы айтылды: Республика күні тарихи жадымен ұштасты
Фотосурет: «АЛЖИР» мемориалды музей кешеніТәуелсіздіктің қадірін түсіну үшін тарихтың ең қасіретті беттерін де ұмытпау керек. Мыңдаған жазықсыз жанның тағдырымен байланысты «АЛЖИР» мемориалды музей кешенінде Республика күні қарсаңында өткен кездесу осы ақиқатты тағы бір мәрте еске салды, деп хабарлайды halyq-kenesi.kz ақпарат агенттігі.

2026 жылғы 23 қазанда Астана қаласы әкімдігінің «Бірлескен мұражайлар дирекциясы» МКҚК мен Саяси қуғын-сүргін және тоталитаризм құрбандарының «АЛЖИР» мемориалды музей кешені бірлесіп, «Тарихи сәт» атты тағылымды кездесу ұйымдастырды.
Басқосуға Астана қаласы әкімдігінің «Бірлескен мұражайлар дирекциясы» МКҚК директоры Асқар Қапалбекұлы Қалыбаев, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, белгілі ақын Ғалым Жайлыбай, Халықаралық «Алаш» әдеби сыйлығының иегері, ақын Сұраған Рахметұлы, ғалым Қайрат Сақ, тарихшылар, қаламгерлер мен зиялы қауым өкілдері қатысты. Кездесуді ақын, PhD докторы Дәулеткерей Кәпұлы жүргізді.
Егемендік декларациясы – тәуелсіздікке бастар тарихи қадам
Жиында 1990 жылғы 25 қазанда қабылданған Қазақ КСР-інің мемлекеттік егемендігі туралы декларацияның тарихи маңызы кеңінен талқыланды.
Бұл құжат Қазақстанның мемлекеттік дербестікке бет бұруындағы шешуші саяси қадамдардың бірі болды. Арада бір жылдан астам уақыт өткен соң еліміз тәуелсіздігін жариялады.
Республика күнінің мемлекеттілік тарихындағы орны бүгін де айрықша мәнге ие. Бұған дейін Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Республика күніне арналған салтанатты жиындағы сөзін талдаған материалымызда егемендік идеясы мен Қазақстанның қазіргі саяси дамуы арасындағы сабақтастыққа тоқталған едік.
Тарихи тұрғыдан алғанда, 1990 жыл ұлттық сананың жаңғыруына жол ашқан кезең болды. Сол жылы дүниеге келген «Халық Кеңесі» газетінің тарихы да тәуелсіздік қарсаңындағы қоғамдық ойдың қалай өзгергенін көрсетеді.
Қуғын-сүргін құрбандарының мекеніндегі тағылым
Кездесудің «АЛЖИР» мемориалды музей кешенінде өтуі ерекше символдық мәнге ие.
Бұл мекен – тоталитарлық жүйенің адам тағдырына салған жарасын, саяси қуғын-сүргін құрбандары мен олардың отбасылары бастан кешкен қасіретті ұмыттырмайтын тарихи орын.
Сондықтан мұнда егемендік пен азаттық туралы айтылған әрбір ой өткеннің ауыр тәжірибесімен астасады.
Басқосуда Ғалым Жайлыбай, Сұраған Рахметұлы және Қайрат Сақ тәуелсіздіктің құндылығы, ұлттық рух, тарихи сана, әдебиет пен тарихтың сабақтастығы туралы пікірлерін ортаға салды.
Қатысушылар тарихи жадыны сақтау, ұлттық құндылықтарды дәріптеу және азаттықтың мәнін кейінгі ұрпаққа жеткізу мәселелеріне назар аударды.
Бұл тақырып бүгінгі қоғамдық талқылауларда да өзектілігін жоғалтқан жоқ. Мәселен, жуырда өткен «Jastar X» диалог алаңында жастардың ұлттық бірегейлігі, тарихи жады мен мәдени мұраны сақтау мәселелері қозғалған болатын.
«Байрағы биік байтағым» жинағы таныстырылды
Тағылымды кездесудің маңызды оқиғаларының бірі – «Байрағы биік байтағым» атты республикалық жазба ақындар мүшәйрасы жинағының тұсаукесері.
Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 35 жылдығына орай жарық көрген кітапқа туған жерді, елдік мұратты, азаттықты және елорда – Астананы жырлаған шығармалар топтастырылған.
Жинақтың таныстырылымында әдебиеттің ұлттық сананы қалыптастырудағы, тарихи сабақтастықты сақтаудағы және отансүйгіштік рухты нығайтудағы орны атап өтілді.
Ақындар елдік пен еркіндікті, туған жерге сүйіспеншілікті арқау еткен өлеңдерін оқыды.
Поэзия мен тарихтың бір кеңістікте тоғысуы кездесудің мазмұнын тереңдете түсті. Өйткені ұлттың өткені тек тарихи құжаттарда емес, оның әдебиетінде, жырында, халық жадында да сақталады.
Тарихты ұмытпау – болашақ алдындағы жауапкершілік
Тәуелсіздік – тек саяси мәртебе емес. Ол – тарихи әділеттілікті тану, ұлттық болмысты сақтау және болашақ ұрпақ алдындағы жауапкершілікті сезіну.
Бұл ұстаным қоғамдағы рухани келісім мен ұлттық бірлік мәселелерімен де сабақтас. Бұған дейін Астанада өткен халықаралық конференцияда рухани келісімді нақты қоғамдық бастамаларға айналдыру мәселесі талқыланған еді.
Ал Республика күні қарсаңында Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі Увайс Джанаевтың «Ел бірлігі» орденімен марапатталуы қоғамдық келісім мен ел тұтастығына қызмет етудің мемлекеттік деңгейде бағаланатынын көрсетті.
«АЛЖИР» музейінде өткен «Тарихи сәт» кездесуі де елдік сананы нығайтуға, өткеннен тағылым алуға және тәуелсіздіктің тарихи бағасын ұғындыруға арналды.
Іс-шара соңында қатысушылар естелік суретке түсті.
«АЛЖИР»-дің қабырғалары бір дәуірдің қасіретін сақтап тұр. Ал сол қабырғалардың ішінде еркіндік туралы өлең оқылуының өзі – тарихтың үлкен тағылымы.
Азаттықтың қадірі оны мерекелеумен ғана емес, оның қандай тарихтан кейін келгенін ұмытпаумен өлшенеді.


