88 трлн теңге жұмсалды. Ал халық не ұтты? Қошанов Ақмолада реформалардың нәтижесін айтты

Қазақстанда соңғы жеті жылда әлеуметтік салаға 88 трлн теңге бағытталып, 3,6 миллион жұмыс орны құрылғаны айтылды. Жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнім де 50 пайыздан астам өскен. Бірақ триллиондаған теңге мен миллиардтаған доллардың артында қарапайым азаматтың тұрмысы қаншалық өзгерді? Жаңа мектептер білім сапасын жақсартты ма? Цифрландыру ауыл тұрғындарының мүмкіндігін кеңейтті ме? Ал өңірлерде айтылған проблемалар нақты шешімін таба ма? Осы сауалдар Қазақстан Халық Кеңесінің төрағасы Ерлан Қошановтың Ақмола облысына жұмыс сапарын бағалауда ерекше мәнге ие, деп хабарлайды halyq-kenesi.kz ақпарат агенттігі.
30 қазанда Қазақстан Халық Кеңесінің төрағасы Ерлан Қошанов Ақмола облысына жұмыс сапарымен барып, қоғамдық ұйымдар, еңбек ұжымдары, ғылыми-сарапшылық қауымдастық және этномәдени бірлестіктер өкілдерімен кездесті.
Көкшетаудағы «Болашақ сарайында» өткен жиынға 500-ге жуық адам қатысты.
Кездесудің негізгі тақырыбы – Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Жаңа тарихи кезеңдегі Қазақстанның өзекті міндеттері» атты Жолдауында айқындалған басымдықтарды өңірде жүзеге асыру.
Бұған дейін Ерлан Қошанов Халық Кеңесінің мүшелеріне Жолдаудың орындалуына қатысты нақты жауапкершілік жүктеген болатын. Енді осы міндеттердің өңірлердегі нәтижесі басты назарға шығып отыр.
88 трлн теңге: қомақты қаржының қайтарымы қандай?
Кездесуде Ерлан Қошанов соңғы жеті жылдағы реформалардың негізгі нәтижелеріне тоқталды.
Ол келтірген мәліметтерге сәйкес:
- Әлеуметтік салаға 88 трлн теңге бағытталған.
- 3,6 миллион жұмыс орны құрылған.
- Шағын және орта бизнесте жұмыспен қамтылғандар саны 3,3 миллионнан 4,5 миллион адамға өскен.
- Жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнім 9,8 мың доллардан 15 мың долларға жеткен.
Бұл – ел экономикасындағы өзгерістерді сипаттайтын маңызды көрсеткіштер.
Алайда экономикалық өсімнің халықтың күнделікті өміріне ықпалын бағалау үшін бұл сандардың өзі жеткіліксіз.
Мәселен, 3,6 миллион жұмыс орнының қаншасы тұрақты әрі жоғары жалақылы? Әлеуметтік салаға бағытталған 88 трлн теңгенің нәтижесінде медициналық қызмет пен білім беру сапасы қаншалық жақсарды? Өңірлер арасындағы әлеуметтік теңсіздік азайды ма?
Бұл сұрақтарға жауап беру үшін қаржының бөлінуін ғана емес, оның нақты қайтарымын да бағалау қажет.
Президент те бұған дейін Ұлттық қор қаржысының әр теңгесінен нақты нәтиже талап еткен.
Экономика өсті. Ал халықтың табысы ше?
Ерлан Қошанов соңғы жеті жылда Қазақстанның жан басына шаққандағы жалпы ішкі өнімі 50 пайыздан астам өскенін атап өтті.
Оның айтуынша, бұл көрсеткіш бойынша Қазақстан Орталық Азиядағы жетекші мемлекеттердің қатарына кіреді.
Дегенмен жан басына шаққандағы ЖІӨ азаматтардың нақты табысын толық сипаттамайды. Бұл көрсеткіштен бөлек, халықтың сатып алу қабілеті, инфляция, өңірлердегі жалақы айырмашылығы мен әлеуметтік қызметтердің қолжетімділігі де ескерілуі тиіс.
Осы тұрғыдан алғанда, Жолдаудың әлеуметтік бағыттағы жаңа міндеттері айрықша маңызға ие.
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету мамандарының жалақысын 40 пайызға дейін арттыру көзделген. Сондай-ақ ең төменгі жалақыны 85 мың теңгеден 110 мың теңгеге көтеру жоспарланып отыр.
Ұсынылған есеп бойынша, бұл өзгеріс 1,8 миллионға жуық азаматтың табысына әсер етуі мүмкін.
Бірақ жалақының номиналды өсуі нақты сатып алу қабілетінің дәл сондай деңгейде артатынын білдірмейді. Сондықтан алдағы шешімдердің тиімділігі азаматтардың қолына тиетін табыс пен оның тұрмыстық қажеттіліктерді өтеу мүмкіндігі арқылы бағалануға тиіс.
Жаңа мектеп салынды. Бірақ білім сапасына кім жауап береді?
Ақмола облысындағы сапар барысында Халық Кеңесінің мүшелері «Жайлы мектеп» ұлттық жобасы аясында ашылған Көкшетау қаласындағы №20 мектеп-гимназияның жұмысымен танысты.
Елде соңғы жылдары мыңдаған мектеп, балабақша және медициналық нысан салынғаны айтылды.
Алайда жаңа ғимараттың пайдалануға берілуі білім беру жүйесіндегі барлық мәселенің шешілгенін білдірмейді.
Президенттің өзі жуырда мұғалімдердің қағазбастылық пен цифрлық есептіліктен әлі де арыла алмай отырғанын сынға алған.
Инклюзивті білім беру мәселесі де өзекті күйінде қалып отыр. Жолдауда ерекше білім беру қажеттілігі бар 237 мыңнан астам баланы қолдау үшін инфрақұрылымды дамыту, маман тапшылығын азайту және ерте диагностика жүйесін жетілдіру міндеттері қойылды.
Демек, білім саласындағы нақты нәтиже тек пайдалануға берілген мектептердің санымен емес, білім сапасымен, мұғалімдердің еңбек жағдайымен және әр баланың тең мүмкіндік алуымен өлшенуі керек.
Digital Aqmola: цифрлық жетістік ауылға да жете ме?
Жұмыс сапары кезінде делегация Digital Aqmola орталығының қызметімен танысты.
Кездесуде келтірілген ақпаратқа сәйкес, өңірде цифрлық қауіпсіздік жүйесінің енгізілуі қылмыс деңгейінің екі есеге жуық төмендеуіне ықпал еткен.
Бұл – маңызды нәтиже ретінде ұсынылған көрсеткіш. Алайда оның тиімділігін толық бағалау үшін қылмыс деңгейінің өзгерісін көрсететін ашық статистика мен қолданылған өлшемдер де қажет.
Сонымен бірге Мемлекет басшысының Жолдауында халықтық цифрлық экономиканы қалыптастыру міндеті қойылды.
Ерлан Қошанов цифрлық технологиялар ауыл тұрғындарының жаңа нарықтарға шығуына, жастардың қашықтан білім алып, жұмыс істеуіне және табыс табуына мүмкіндік беруі тиіс екенін атап өтті.
Бұл ретте басты мәселе – технологияның бар болуы емес, оның азамат үшін қаншалық қолжетімді әрі пайдалы екені.
Бұған дейін Халық Кеңесінің мүшесі Мұрат Әбенов те «Реформа үшін реформа керек емес» деген ұстанымын білдіріп, білім беру мен цифрландыру саласындағы өзгерістер нақты нәтижеге бағытталуы қажеттігін көтерген.
Құрылыстың ауқымы ұлғаяды. Ал сапа мен бақылау ше?
Ерлан Қошанов алдағы кезеңнің маңызды міндеттері қатарында «Халықтық құрылыс» жобасын, көлік-логистикалық инфрақұрылымды жаңғыртуды және энергетикалық тәуелсіздікті нығайтуды атады.
Бұл бастамалар құрылыс индустриясына, өнеркәсіпке, тасымал саласына және шағын бизнеске жаңа мүмкіндіктер ашуға тиіс.
Мемлекет басшысы бұған дейін 2027 жылы ел көлемінде ауқымды құрылыс жұмыстарын бастауды ұсынған.
Ал мұндай ірі жобаларда қаржының игерілуі ғана емес, құрылыстың сапасы, нысандардың пайдалану мерзімі және өңір тұрғындары үшін пайдасы да тұрақты бақылауды қажет етеді.
Ақмола облысында Зеренді ауылындағы спорт мектебі мен Көкшетаудағы Kokshe Arena кешені мемлекетке қайтарылған заңсыз шығарылған қаражат есебінен салынған нысандар ретінде аталды.
Бұл жобалардың қоғамдық маңызын бағалауда олардың қолжетімділігі мен тұрғындарға көрсететін қызметі маңызды.
Халықпен кездесу өтті. Енді ұсыныстардың тағдыры не болады?
Ақмола облысында Ерлан Қошановпен бірге Халық Кеңесінің мүшелері Вера Ким, Нұртөре Жүсіп және Алена Малькова-Солопова бірқатар кездесу өткізді.
Олар Шоқан Уәлиханов атындағы Көкшетау университетінің студенттерімен, профессор-оқытушылар құрамымен, орман шаруашылығы қызметкерлерімен және этномәдени бірлестіктер өкілдерімен пікір алмасты.
Сондай-ақ делегация Белсенді ұзақ өмір сүру орталығының жұмысымен танысты.
Кездесулерде қатысушылар өзекті мәселелерді көтеріп, ұсыныстарын білдірген.
Сапар қорытындысында Ерлан Қошанов келіп түскен барлық ұсыныстар мен өтініштер жүйеленіп, Ақмола облысының ерекшеліктерін ескере отырып жұмысқа қабылданатынын мәлімдеді.
Дегенмен қоғамдық бақылау тұрғысынан әзірге бірнеше маңызды мәселе ашық қалып отыр.
Нақты қанша ұсыныс түсті? Олардың қайсысы Халық Кеңесінің қарауына енгізіледі? Қандай мәселелер мемлекеттік органдарға жолданады? Орындалу мерзімі мен жауапты мекемелер жариялана ма?
Бұған дейін агенттігіміз «Өңірлердің үні Астанаға жете ме?» деген мәселеге назар аударып, Халық Кеңесінің өңірлік даму комитетінің жұмысын талдаған еді.
Енді Ақмола облысындағы сапар осы бағыттағы жұмыстың іс жүзіндегі нәтижесін көрсетуі тиіс.
Халық Кеңесі мәжіліс өткізетін орган болып қалмай ма?
Қазақстан Халық Кеңесі – жоғары конституциялық консультативтік орган.
Оның қоғамдық маңызын айқындайтын басты өлшем – азаматтардың өтініштерін тыңдау ғана емес, сол ұсыныстардың мемлекеттік шешімдерге ықпал етуі.
Халықпен кездесу өткізу, бастамаларды жинау, тиісті мемлекеттік органдарға жолдау – маңызды жұмыс. Бірақ бұл үдеріс азаматтарға түсінікті әрі ашық болмаса, оның тиімділігін бағалау қиын.
Сондықтан Ақмола облысында көтерілген мәселелер бойынша ұсыныстар тізбесін, олардың қаралу мәртебесін және қабылданған шешімдерді кезең-кезеңімен жариялау қоғамдық сенімді нығайтуға ықпал етер еді.
Халық Кеңесі мүшелерінің жауапкершілігі де осындай нақты нәтижелер арқылы көрінуі керек.
Редакция түйіні: халыққа есеп емес, нәтиже қажет
Ерлан Қошановтың Ақмола облысына сапары Президент Жолдауындағы міндеттерді өңірлерде түсіндірумен қатар, жергілікті қоғамның пікірін естуге бағытталды.
Жарияланған 88 трлн теңге, миллиондаған жұмыс орны және өскен экономикалық көрсеткіштер мемлекеттің атқарған жұмысының ауқымын сипаттайды.
Бірақ реформалардың табысы бұдан да маңызды өлшеммен бағалануы тиіс: қарапайым адамның өмірі қаншалық жақсарды?
Еңбек адамының табысы артты ма? Ауылдағы тұрғын сапалы медициналық көмек ала ма? Мектепте балаға лайықты жағдай жасалған ба? Ал қоғам өкілдерінің айтқан мәселелері нақты шешімге айналып жатыр ма?
Халық Кеңесінің алдында тұрған негізгі сын – үлкен сандарды түсіндіру емес, сол сандардың артындағы адамның мүддесін қорғауға ықпал ету.
Өйткені халық үшін реформаның ең маңызды көрсеткіші – есептегі жетістік емес, күнделікті өмірдегі өзгеріс.
Редакция азаматтардың әлеуметтік мәселелерге қатысты пікірлері мен ұсыныстарын «Халық дауысы» айдары арқылы қабылдайды.
Дереккөз: Қазақстан Халық Кеңесінің төрағасы Ерлан Қошановтың 2026 жылғы 30 қазандағы Ақмола облысына жұмыс сапары туралы ақпарат.
Материалдағы экономикалық көрсеткіштер кездесу барысында келтірілген деректер негізінде берілді. Проблемалық сауалдар мен қорытындылар – редакциялық талдау.
Фото: Қазақстан Халық Кеңесі / Ақмола облысындағы жұмыс сапары.


