Мазмұнға өту
Жаңалықтар

«Тазалықты айыппұлмен орната алмайсың»: Жандос Ақтаев билікке де талап қойды

312 рет оқылды4 минут оқу

Көшені ластаған азаматтан жауапкершілік талап етеміз. Ал тазалыққа қажетті жағдай жасалмаса, мемлекеттен кім жауап сұрайды? Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі, «Esti Bol Qory» қоғамдық қорының төрағасы Жандос Ақтаев экологиялық мәдениет тек айыппұлмен қалыптаспайтынын, мемлекет пен азаматтың жауапкершілігі қатар жүруге тиіс екенін мәлімдеді, деп хабарлайды halyq-kenesi.kz ақпарат агенттігі Turkystan.kz басылымына сілтеме жасап.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Арменияда өткен COP17 аясындағы Биоалуантүрлілік бойынша көшбасшылар саммитінде жоғары экологиялық мәдениет қалыптастырудың конституциялық маңызына тоқталған болатын. Президент «Таза Қазақстан» жалпыұлттық акциясы осы құндылықтарды күнделікті өмірге енгізуге бағытталғанын атап өтті.

Алайда экологиялық мәдениетті қалыптастыру тек сенбілік өткізу немесе тазалық акциясын ұйымдастырумен шектелмейді.

Жандос Ақтаевтың пікірінше, «Заң мен тәртіп» қағидаты мен «Таза Қазақстан» бастамасының түпкі мақсаты ортақ – азаматтардың өз құқықтары мен міндеттерін түсінетін, қоғамдық тәртіпке саналы қарайтын орта қалыптастыру.

Заңды сақтау – жазадан қорқу емес

Қазақстан Халық Кеңесінің мүшесі қоғамда заңды тек жазалау құралы ретінде қабылдау көзқарасынан арылу қажеттігін айтты.

«Біздің мақсатымыз – заңды жазадан қорыққандықтан ғана сақтайтын емес, оның мәнін түсініп, өз құқықтары мен міндеттеріне саналы қарайтын қоғам қалыптастыру», – деді Жандос Ақтаев.

Оның сөзінше, құқықтық мәдениет азаматтарға ғана қойылатын талап болмауы керек. Мемлекеттік органдар да ашық жұмыс істеп, өз міндеттерін сапалы орындауға тиіс.

Бұл мәселе бұған дейін Halyq-kenesi.kz жариялаған «Халық Кеңесінде айтылған міндеттер Президент бақылауында» атты материалда да қозғалған. Онда «Таза Қазақстан», «Заң мен тәртіп» және жаңа қоғамдық этика бағыттарының іске асырылуы сөз болған.

Ал «Jastar X» алаңына арналған материалда қоғамдық жауапкершілікті жас ұрпақтың құндылықтарымен байланыстыру қажеттігі көтерілді.

Жандос Ақтаев та құқықтық және экологиялық тәрбиенің отбасынан басталып, білім беру ұйымдарында жалғасуы маңызды екенін атап өтті.

Тазалыққа азамат жауапты. Ал инфрақұрылымға кім жауап береді?

Кеңес мүшесі қоғамдық тәртіпті тек жазалау шаралары арқылы қамтамасыз ету мүмкін емес екенін жеткізді.

«Қоғамдық тәртіпті тек айыппұлмен қамтамасыз ету мүмкін емес. Тұрақты нәтиже әр азаматтың ішкі жауапкершілігі қалыптасқанда ғана болады», – деді ол.

Дегенмен азаматтың жауапкершілігі мемлекеттік органдарды міндетінен босатпайды.

Жандос Ақтаев тазалыққа қажетті инфрақұрылым жасалып, заң талаптарының баршаға бірдей қолданылуы қамтамасыз етілуге тиіс екенін айтты. Азаматтар да мемлекеттік мекемелердің жұмыс сапасына заңды жолмен талап қоюға құқылы.

Мұнда маңызды мәселе бар: тазалықты талап ету мен оны сақтауға жағдай жасау қатар жүруі керек.

Бұл пікір Қазақстан Халық Кеңесінің өзге мүшелері көтерген экологиялық бастамалармен сабақтас.

Мәселен, Кеңес мүшесі Николай Арсютин Павлодар, Екібастұз және Ақсу қалаларындағы экологиялық жағдайға қатысты алты бастама көтерді. Олардың қатарында ірі кәсіпорындарға тәуелсіз экологиялық аудит жүргізу, өндірістік қалдықтар мәселесін шешу және экологиялық төлемдердің жұмсалуын бақылау бар.

Ал Қызылордада Қазақстан Халық Кеңесінің мүшелері Вера Ким мен Жанар Бимұратқызы Арал өңірінің экологиялық мәселелеріне арналған халықаралық волонтерлер бастамасына қатысты.

Бұған қоса, Астанада өткен халықаралық конференцияда экологиялық бастамаларды бірлесіп жүзеге асыру басым бағыттардың бірі ретінде белгіленді.

Осы бастамаларды біріктіретін ортақ сұрақ бар: қоғам экологиялық мәдениетті қалыптастыруға қатысып отыр, ал мемлекеттік органдар оның нақты нәтижесін қалай қамтамасыз етеді?

Халық Кеңесі қандай мәселені бақылауға алуы керек?

Қазақстан Халық Кеңесі – жоғары конституциялық консультативтік орган. Сондықтан оның мүшелері көтерген мәселелер қоғамдық пікір деңгейінде ғана қалып қоймай, жауапты мемлекеттік мекемелердің қарауына ұсынылуы маңызды.

Бұған дейін Halyq-kenesi.kz «Министр «жоқ» дей алады. Бірақ Халық Кеңесін елемей өте ала ма?» атты сараптамасында Кеңес ұсынымдарының құқықтық мәртебесін талдаған.

Ал үкіметтік емес ұйымдар туралы заң жобасын талқылау азаматтық бастамалардың мемлекеттік шешімдерге ықпал ету мүмкіндігін күн тәртібіне шығарды.

Жандос Ақтаевтың мәлімдемесі де осы тұрғыдан өзекті.

Экологиялық мәдениет туралы айту жеткіліксіз. Қалалар мен ауылдардағы қоқыс жинау жүйесінің сапасы, қоғамдық орындардың тазалығы, инфрақұрылымның қолжетімділігі және жергілікті биліктің есеп беруі де назарда болуы керек.

Бұл – Жандос Ақтаевтың жаңа ұсыныстары ретінде емес, оның мәлімдемесінен туындайтын редакциялық мәселелер ретінде қарастырылуға тиіс.

Тазалықтың өлшемі – ұран емес, нәтиже

Жандос Ақтаев азаматтар қоғамдық орынды ластаудың немесе ортақ мүлікті бүлдірудің салдары жеке адаммен шектелмейтінін түсінуі қажет екенін айтты. Мұндай әрекет өзге адамдардың құқықтары мен өмір сапасына әсер етеді.

Оның пікірінше, заңды құрметтеу, өзгенің құқығын сақтау және қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарау күнделікті өмірдің ажырамас бөлігіне айналуға тиіс.

Бірақ жауапкершілік екіжақты болғанда ғана нәтиже береді.

Азамат көшесін таза ұстауға міндетті. Мемлекет сол көшенің таза болуына қажетті жағдай жасауға жауапты. Бірінен талап етіп, екіншісінің міндетін ұмытуға болмайды.

«Халық дауысы»: экология мәселесін редакцияға жолдаңыз

Halyq-kenesi.kz ақпарат агенттігінде азаматтардың мәселелерін жария етуге арналған «Халық дауысы» бөлімі жұмыс істейді.

Тұрғындар заңсыз қоқыс орындары, тұрмыстық қалдықтарды шығарудағы кемшіліктер, ауаның ластануы, жасыл желектің жойылуы және өзге де экологиялық мәселелер туралы хабарлай алады.

Өтініш жолдау үшін сайттың жоғарғы бөлігіндегі «ХАЛЫҚ ДАУЫСЫ – Мәселе жолдау» батырмасын басып, арнайы нысанды толтыру қажет. Сондай-ақ редакцияға halykkenesi@gmail.com электрондық поштасы арқылы хабарласуға болады.

Редакция келіп түскен мәліметтерді тексеріп, қоғамдық маңызы бар мәселелер бойынша материал әзірлеу немесе тиісті мемлекеттік органға журналистік сауал жолдау мүмкіндігін қарастырады.

Дереккөз: Turkystan.kz, 21 қазан 2026 жыл. Бастапқы материалдың авторы – Інжу Әлихан. Мәтін Halyq-kenesi.kz редакциясы үшін өңделіп, сараптамалық толықтырулар енгізілді.

WhatsApp ↗Telegram ↗

Осы тақырыптағы материалдар

Қазақстанның цифрлық карталары Qajet такси арқылы тәжірибеде сыналмақ
1 575 рет оқылды

Қазақстанның цифрлық карталары Qajet такси арқылы тәжірибеде сыналмақ

Қазақстан цифрлық технологиялар саласында шетелдік платформаларға тәуелділікті азайтып, өз мүмкіндігін кеңейтуге бағытталған маңызды бастаманы қолға алды. Еліміздің картографиялық…

Ғалымның жалақысы, мектептегі буллинг, жастардың болашағы: Халық Кеңесіндегі 66 бастама нақты шешімге айнала ма?
411 рет оқылды

Ғалымның жалақысы, мектептегі буллинг, жастардың болашағы: Халық Кеңесіндегі 66 бастама нақты шешімге айнала ма?

Қазақстанда ғалымдардың еңбекақысы, мектеп оқушыларының психологиялық қауіпсіздігі, жастардың ойынқұмарлыққа тәуелділігі және өңірлердің цифрлық дамуы әлі де өзекті мәселе.…

Көп оқылған

Соңғы жаңалықтар

Экология ұранмен түзелмейді: Ерлан Қошанов ECO Network жобаларының нақты нәтижесіне назар аударды

«Сараман жолы»: қазақ зиялыларының күрделі тағдырын баяндайтын тарихи еңбек

ШОБ-тың экономикадағы үлесі 40,4%, бірақ несие әлі қымбат: Нұртай Сабильянов нақты шешім сұрады

Қазақстанның цифрлық карталары Qajet такси арқылы тәжірибеде сыналмақ

Ғалымның жалақысы, мектептегі буллинг, жастардың болашағы: Халық Кеңесіндегі 66 бастама нақты шешімге айнала ма?

Біз әлеуметтік желідеміз

Қазақстан Халық Кеңесі

Жоғары конституциялық консультативтік орган

Кеңес туралы →

ХАЛЫҚ КЕҢЕСІ

Біздің әлеуметтік желілер

Жаңалықтардан хабардар болыңыз.